Ҳусайни Кангуртӣ
1868 - 1917Ҳоҷӣ Муҳаммад Ҳусайни Кангуртӣ — шоир, ориф, хаттот, тарроҳ ва мутафаккири барҷастаи тоҷик мебошад. Ӯ дар таърихи адабиёти тоҷик охири асри XIX ва аввали асри XX мақоми хоса дорад. Муҳаммад Ҳусайн соли 1868 дар деҳаи Қарақамиши Кангурт (ҳозира ноҳияи Темурмалики вилояти Хатлон) дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Барои омӯзиши илм ба шаҳрҳои Бухоро ва Самарқанд сафар карда, мадрасаҳои ин шаҳрҳои бостониро хатм намудааст. Ӯ на танҳо дин, балки илмҳои дунявӣ, таърих ва ҷуғрофияро низ хуб медонист. Ҳоҷӣ Ҳусайн ба саёҳати ҷаҳон баромада, ба якчанд давлатҳои Шарқ сафар кардааст. Ӯ ба зиёрати Макка ва Мадина шарафёб гардида, унвони «Ҳоҷӣ»-ро мегирад. Инчунин аз шаҳрҳои Бағдод, Димишқ ва Кобул дидан карда, бо олимони он ҷойҳо ҳамсуҳбат шудааст. Осори ӯ хеле бой буда, бештар аз масоили иҷтимоӣ, ишқи пок, адолат ва танқиди ҷаҳолати амалдорон иборат аст
Мавзӯъҳои шеърҳо
1 тегТавсияи мо барои шиносоӣ бо Ҳусайни Кангуртӣ
Дар чаман то омад он нозукниҳол ороста,
Дар чаман то омад он нозукниҳол ороста, Сарву ножу шуд ба таълими камол ороста. Меҳру моҳе барнаояд холӣ аз нуқсу завол, Ғайри моҳи ман, ки бе нуқсу завол орост
Зи дарди бекасӣ, эй нола, то кай беасар резӣ,
Зи дарди бекасӣ, эй нола, то кай беасар резӣ, Чи бошад, хун шавӣ, бар доман аз мижгони тар резӣ. Бақои гулшани ҳастӣ надорад сарфа чандоне, Ки ҳамчун ғунча, то
Чи бошад аз карам ҳоли мани бемор дарёбӣ,
Чи бошад аз карам ҳоли мани бемор дарёбӣ, Илоҷи дардмандонро сазад ҳар бор дарёбӣ. Зи хӯю хислати неки ту доим ончунон зебад, Ки аҳволи дили бечорагон бисёр дар
Субҳи пириҳо дамиду рафт они зиндагӣ,
Субҳи пириҳо дамиду рафт они зиндагӣ, Рехт анҷумпораҳои осмони зиндагӣ. Он замоне чашми хоболуди мо дар хоб буд, Бехабар бигзашт аз мо корвони зиндагӣ.
Чи шавад зи лутфи шоҳӣ назаре ба мо намоӣ,
Чи шавад зи лутфи шоҳӣ назаре ба мо намоӣ, Ки зи ғам ба ҷон расидам, ту ҳанӯзам озмоӣ. Ба Худо, ки шармам ояд, чу туро хитоб созам, Ки забон ба ҳарф лағзад, чу
Ба дил то кай зи меҳрам кина дорӣ,
Ба дил то кай зи меҳрам кина дорӣ, Бадар кун, он чи андар сина дорӣ. Зи дардат пеши кас ҳаргиз нанолам, Ки аҳде инчунин пешина дорӣ.
Ишқбозон аз сари кӯят чи сон гарданд манъ?
Ишқбозон аз сари кӯят чи сон гарданд манъ? Нораво бошад, ки қолабҳо зи ҷон гарданд манъ. Аз адаб набвад зи хурдон бо бузургон ҳамсарӣ, Дар зуҳури меҳр з-он сайё
Осор
Мураттабкунӣ: навтарин аввал
Эй зи зулфат ҳамаро рутбаи соҳибҷоҳӣ
Эй зи зулфат ҳамаро рутбаи соҳибҷоҳӣ В-эй зи меҳри ту расад ...
Моҳам агар аз ниқоб рафтӣ,
Моҳам агар аз ниқоб рафтӣ, Тоб аз рухи офтоб рафтӣ. Дар кулб...
Ғуборам дар ҳавоят мекунад шавқи парафшонӣ,
Ғуборам дар ҳавоят мекунад шавқи парафшонӣ, Ки то молад ба х...
Зи дарди бекасӣ, эй нола, то кай беасар резӣ,
Зи дарди бекасӣ, эй нола, то кай беасар резӣ, Чи бошад, хун ...
Дили ман бар ту кабоб аст, ту худ медонӣ,
Дили ман бар ту кабоб аст, ту худ медонӣ, Бар сари ман чи аз...
Дилбаро, турраи мушкини ту сунбул ворӣ,
Дилбаро, турраи мушкини ту сунбул ворӣ, Тарфи рӯйи ту чун ин...
Чаро, эй дил, висоли хубрӯён иқтизо кардӣ?
Чаро, эй дил, висоли хубрӯён иқтизо кардӣ? Тамошоят чи шуд, ...
Аз шӯриши савдоят дар ҳар саре савдое,
Аз шӯриши савдоят дар ҳар саре савдое, З-ошӯби хаёли ту дар ...
Чи бошад аз карам ҳоли мани бемор дарёбӣ,
Чи бошад аз карам ҳоли мани бемор дарёбӣ, Илоҷи дардмандонро...
Эй ки бар хотири мо ҳеч мадоро накунӣ,
Эй ки бар хотири мо ҳеч мадоро накунӣ, Умр бигзашту назар ба...
Чи маънибаландӣ, чи нозукадоӣ,
Чи маънибаландӣ, чи нозукадоӣ, Ки лутфат чу маънист назри ра...
Доғам аз ғам, ки маро бар сари роҳе накушӣ,
Доғам аз ғам, ки маро бар сари роҳе накушӣ, Ба гуноҳи назари...
Субҳи пириҳо дамиду рафт они зиндагӣ,
Субҳи пириҳо дамиду рафт они зиндагӣ, Рехт анҷумпораҳои осмо...
Ман кистам? Ба роҳат афтодае, бидонӣ,
Ман кистам? Ба роҳат афтодае, бидонӣ, Чун ашк то ба поят маҳ...
Чи шавад зи лутфи шоҳӣ назаре ба мо намоӣ,
Чи шавад зи лутфи шоҳӣ назаре ба мо намоӣ, Ки зи ғам ба ҷон ...
Ба дил то кай зи меҳрам кина дорӣ,
Ба дил то кай зи меҳрам кина дорӣ, Бадар кун, он чи андар си...
Намегӯям туро, бар ман нигаҳ бисёр шойистӣ,
Намегӯям туро, бар ман нигаҳ бисёр шойистӣ, Вале ҷавру ҷафои...
Ҳамон рӯзе, ки бастам бо ту аҳди орзумандӣ,
Ҳамон рӯзе, ки бастам бо ту аҳди орзумандӣ, Тариқи бевафоӣ п...
Гар кунад нусхае аз хатти сиёҳат Монӣ,
Гар кунад нусхае аз хатти сиёҳат Монӣ, Боядаш хома бувад аз ...
Баски чун ман алам аз ҷаври замон дорад кӯҳ,
Баски чун ман алам аз ҷаври замон дорад кӯҳ, Аз садо нолае б...
Дар чаман то омад он нозукниҳол ороста,
Дар чаман то омад он нозукниҳол ороста, Сарву ножу шуд ба та...
Чун садо ҳамраҳи ман нолакунон гардад кӯҳ,
Чун садо ҳамраҳи ман нолакунон гардад кӯҳ, Аз таби синаи ман...
То аз рухи ту бар дилам имдод расида,
То аз рухи ту бар дилам имдод расида, Бо ҳар тараф аз нолаи ...
Дорӣ чу ба мо итоб, тавба,
Дорӣ чу ба мо итоб, тавба, З-ин дилшуда рух матоб, тавба. Та...
Зи шикастагон ҳазар кун, макун ин ҷафо ҳамора,
Зи шикастагон ҳазар кун, макун ин ҷафо ҳамора, Ки зи оҳи дар...
