Шамсиддини Шоҳин
1859 - 1894Шамсиддин Муҳаммад Шоҳин — шоир, мутафаккир ва маорифпарвари бузурги тоҷик мебошад. Ӯ дар рушди адабиёти реалистӣ ва маорифпарварии асри XIX заминаи муҳим гузоштааст. Истеъдоди баланди шоирии ӯ таваҷҷуҳи амир Музаффар ва сипас амир Абдулаҳадро ба худ ҷалб кард. Шоҳин ба дарбори амирони Бухоро даъват шуд ва унвони «Шоири дарбор»-ро гирифт. Нуқтаи гардиш дар ҳаёти шоир ин шиносоӣ ва дӯстии наздики ӯ бо асосгузори маорифпарварии тоҷик — Аҳмади Дониш буд. Андешаҳои пешқадами Дониш ба дунёқараши Шоҳин таъсири амиқ гузоштанд. Аз ин саба, Шоҳин ба гирдоби танқиди сохти амирӣ ва ҷаҳолати амалдорони давр кашида шуд. Шоҳин ҳам дар назм ва ҳам дар наср асарҳои пурарзиш офаридааст. Мавзӯи асосии эҷодиёти ӯ танқиди зулму истибдод, даъват ба илму маърифат ва тараннуми ишқи пок аст.
Мавзӯъҳои шеърҳо
2 тегТавсияи мо барои шиносоӣ бо Шамсиддини Шоҳин
Чу рабудаӣ дили ман ба тариқи ошноӣ,
Чу рабудаӣ дили ман ба тариқи ошноӣ, Зи ту ҳошалиллаҳ акнун, ману тоқати ҷудоӣ. Ҳама нозиву такаббур, ҳама ҷавриву тазаллум, Дили оламе, надонам, ба чӣ шева мер
Мо аз ту ба ҷуз ҷафо надидем,
Мо аз ту ба ҷуз ҷафо надидем, Кардем вафо, вафо надидем. Аз чашми ту, к-он балои ҷон аст, Ғайр аз нигаҳи ало надидем.
Осор
Мураттабкунӣ: навтарин аввал
Туӣ, ки коми ман, эй шӯхи хушкафал, надиҳӣ,
Туӣ, ки коми ман, эй шӯхи хушкафал, надиҳӣ, Муроди хотири уш...
Он на зулф аст, ки бар чеҳра барандохтаӣ,
Он на зулф аст, ки бар чеҳра барандохтаӣ, Халқро рӯзи сиёҳе ...
Наям ман ҷуз ҳамин оворгарди кӯҳу ҳомуне,
Наям ман ҷуз ҳамин оворгарди кӯҳу ҳомуне, Зи худ бегона, яън...
Эй, ки аз қадди расо ғайрати сарву чаманӣ,
Эй, ки аз қадди расо ғайрати сарву чаманӣ, Сарвӣ, эй моҳ, ба...
Дилам рабудиву дар қасди бурдани ҷонӣ,
Дилам рабудиву дар қасди бурдани ҷонӣ, Агар ғалат накунам, с...
Эй ғарра ба афсонаи айёми ҷавонӣ,
Эй ғарра ба афсонаи айёми ҷавонӣ, Халқе зи ғамат пир шуд, ин...
Эй рашки парӣ, ғайрати хубони ҷаҳонӣ,
Эй рашки парӣ, ғайрати хубони ҷаҳонӣ, Хубон ҳама ҷисманд, да...
Нозанин дилбарако, чанд ба ман ноз кунӣ,
Нозанин дилбарако, чанд ба ман ноз кунӣ, Банди тунбон ба кан...
Эй беҳтар аз фариштаву бартар зи одамӣ,
Эй беҳтар аз фариштаву бартар зи одамӣ, Ақли мусаввариву рав...
Биё, то бо ҳам омезем ранги бодаву ҷоме,
Биё, то бо ҳам омезем ранги бодаву ҷоме, Диҳем оғози касратр...
Эй дар чамани ҳусни қадат тоза ниҳоле,
Эй дар чамани ҳусни қадат тоза ниҳоле, В-аз ойинаи рӯи ту ху...
Эй он, ки туро нест назиреву мисоле,
Эй он, ки туро нест назиреву мисоле, Аллоҳ, мабинод камоли т...
Ҷонҳо фидои ҷони ту, эй ҷони зиндагӣ,
Ҷонҳо фидои ҷони ту, эй ҷони зиндагӣ, Боз о, ки нест бе туам...
Ба чоки сина кун ҳоли дили ошуфта тақрире,
Ба чоки сина кун ҳоли дили ошуфта тақрире, Ки хоби зулфро аз...
Эй рабуда дилам ба айёрӣ,
Эй рабуда дилам ба айёрӣ, Дилбарӣ, лек турфа таррорӣ! Эй ҳаз...
Аз сари хеш чаро зулф ба по афкандӣ,
Аз сари хеш чаро зулф ба по афкандӣ, Боз рӯзи сияҳе бар сари...
Ба тарки эътибор он беҳ, ки озоде қарин афтӣ,
Ба тарки эътибор он беҳ, ки озоде қарин афтӣ, На к-аз шуҳрат...
Имшаб чӣ шаб аст ин, ки дар оғӯши ман астӣ!
Имшаб чӣ шаб аст ин, ки дар оғӯши ман астӣ! Дар сина чу дил,...
Эй, ки набвад чун дили сахтат ба сахтӣ хорае,
Эй, ки набвад чун дили сахтат ба сахтӣ хорае, То кай ин санг...
Чу рабудаӣ дили ман ба тариқи ошноӣ,
Чу рабудаӣ дили ман ба тариқи ошноӣ, Зи ту ҳошалиллаҳ акнун,...
Эй зулфи сунбулат зада бар арғувон гиреҳ,
Эй зулфи сунбулат зада бар арғувон гиреҳ, Афканда сад гиреҳ ...
Эй ба боло чун санавбар в-эй ба ораз ҳамчу моҳ,
Эй ба боло чун санавбар в-эй ба ораз ҳамчу моҳ, В-эй ба боло...
Муҳаббати ту ба ҷонам чунон асар карда,
Муҳаббати ту ба ҷонам чунон асар карда, Ки аз раҳи мижа хуни...
Хатти ту гарди ғолия гирди қамар зада,
Хатти ту гарди ғолия гирди қамар зада, Аз мушки суда муҳр ба...
Қулай кардам, ки нофаҳмонда бӯсам аз даҳони ӯ,
Қулай кардам, ки нофаҳмонда бӯсам аз даҳони ӯ, Рамиду дод на...
